Onzekerheid voelt vaak als een klein stemmetje dat altijd nét iets eerder spreekt dan jijzelf. Je wilt iets zeggen in een gesprek, maar ergens tussen je gedachten en je woorden zit ineens een soort filter. Alsof er iemand fluistert: denk nog even na.
Je stuurt een bericht en kijkt er nog een keer naar. En nog een keer. Misschien klinkt het raar. Misschien begrijpt de ander het verkeerd.
Het bijzondere is dat onzekerheid vaak voelt alsof het zomaar verschijnt. Alsof het gewoon een onderdeel van je karakter is. Maar in werkelijkheid ontstaat onzekerheid meestal langzaam. Zoals een pad dat steeds duidelijker wordt omdat je er vaak overheen loopt.
Veel mensen hebben nooit echt geleerd hoe dat pad ontstaat. Daarom lijkt het soms alsof het er altijd al was.
Onzekerheid zich op verschillende manieren kan laten zien. In een andere blog beschrijf ik Onzekerheid: 7 verborgen vormen van onzekerheid die veel mensen hebben
Dieren Vrienden – prentenboek voor volwassenen
Soms begrijpen we onze gevoelens pas echt wanneer we ze terugzien in een verhaal. In het boek Dieren Vrienden worden emoties zoals onzekerheid, twijfel en jezelf aanpassen zichtbaar door korte dierenverhalen. Veel lezers herkennen zichzelf in deze verhalen en kijken daarna anders naar hun eigen gedachten.
Het moment waarop je brein begint te twijfelen
Je brein probeert voortdurend te begrijpen hoe de wereld werkt. Dat doet het door ervaringen op te slaan.
Wanneer iets goed gaat, onthoudt je brein dat. Maar wanneer iets ongemakkelijk voelt, wordt het vaak nog sterker opgeslagen.
Stel je een groot prikbord voor in je hoofd. Op dat bord hangen kleine briefjes met ervaringen. Momenten waarop iets niet lekker voelde krijgen vaak een groter briefje. Een beetje zoals een felgekleurde post it tussen allemaal witte papiertjes.
Misschien zei iemand ooit iets waar je je klein door voelde. Misschien moest iemand lachen op een moment dat jij iets serieus zei. Misschien kreeg je het gevoel dat je iets niet helemaal goed deed.
Je brein probeert daar een conclusie uit te trekken.
Misschien moet ik beter opletten.
Misschien moet ik het anders doen.
Misschien moet ik mezelf een beetje aanpassen.
Dat lijkt een kleine gedachte, maar als je hem vaak genoeg denkt, wordt hij een gewoonte.
Waarom onzekerheid vaak groeit bij gevoelige mensen
Veel mensen denken dat onzekerheid ontstaat bij mensen die zwak zijn. In werkelijkheid zie je onzekerheid vaak juist bij mensen die veel waarnemen.
Mensen die sfeer voelen in een kamer. Mensen die kleine veranderingen in iemands stem horen. Mensen die snel begrijpen wat een ander nodig heeft.
Dat zijn eigenlijk hele sterke eigenschappen.
Alleen gebeurt er soms iets anders. Wanneer je goed aanvoelt wat anderen denken of voelen, kun je ook sneller het gevoel krijgen dat jij degene bent die zich moet aanpassen.
Je praat iets zachter. Je houdt je mening een beetje in. Je kijkt eerst hoe anderen reageren.
Het lijkt een beetje op iemand die in een kamer staat met een dimmer op het licht. Je kunt het licht feller zetten, maar je draait hem automatisch een beetje terug.
Niet omdat je dat bewust kiest, maar omdat het zo gewend voelt.
Waarom onzekerheid vaak onzichtbaar is voor anderen
Dit is misschien wel een van de vreemdste dingen aan onzekerheid.
Veel mensen die onzeker zijn, zien er van buiten juist heel sterk uit.
Ze werken hard.
Ze zorgen voor anderen.
Ze nemen verantwoordelijkheid.
Maar van binnen kan er een heel ander gesprek gaande zijn.
Een soort stille commentator die na elke situatie even terugkijkt.
Had ik dat anders moeten doen.
Was dat niet een beetje dom.
Zag iemand dat ik twijfelde.
Omdat dat gesprek alleen in je hoofd plaatsvindt, ziet bijna niemand het.
En daardoor lijkt het soms alsof jij de enige bent die zo denkt.
Waarom analyseren onzekerheid groter kan maken
Wanneer je vaak twijfelt, ga je vanzelf meer nadenken over jezelf.
Je kijkt terug naar gesprekken. Je probeert te begrijpen wat iemand bedoelde. Je analyseert kleine signalen.
Dat lijkt logisch. Je probeert grip te krijgen op de situatie.
Alleen werkt het een beetje zoals wanneer je in een spiegel kijkt terwijl je een vergrootglas vasthoudt. Hoe langer je kijkt, hoe meer kleine details je ziet die je eerst niet opvielen.
Je brein denkt dan dat die details belangrijk zijn.
En zo kan een kleine twijfel ineens heel groot voelen.
Het moment waarop veel mensen iets belangrijks ontdekken
Er komt vaak een moment waarop mensen iets beginnen te zien wat ze eerder niet zagen.
Dat veel gedachten in hun hoofd eigenlijk voorspellingen zijn. Geen feiten.
Je brein zegt bijvoorbeeld dat iemand je raar vindt. Of dat je iets verkeerd hebt gedaan.
Maar wanneer je het later terugkijkt, blijkt dat vaak helemaal niet zo duidelijk te zijn.
Gedachten kunnen namelijk heel overtuigend klinken, zelfs wanneer ze niet kloppen.
Een kleine gewoonte die langzaam iets verandert
Veel mensen merken dat er iets verandert wanneer ze hun gedachten niet alleen in hun hoofd laten zitten.
Wanneer je een gedachte opschrijft, gebeurt er iets interessants. Je haalt hem uit je hoofd en zet hem voor je neer. En ineens kun je hem bekijken zoals je naar een verhaal kijkt.
Soms ontdek je dat een gedachte eigenlijk een aanname was.
Niet de werkelijkheid.
En dat moment kan verrassend veel rust geven.
Het lijkt een beetje op een wolk die voor de zon hangt. Zolang je alleen de schaduw ziet, lijkt het alsof de zon weg is. Maar zodra de wolk verschuift, merk je dat het licht er nog steeds was.
Waarom herkenning soms meer helpt dan uitleg
Veel mensen zoeken naar oplossingen voor onzekerheid. Tips, stappen, technieken.
Maar soms helpt iets anders meer.
Herkenning.
Wanneer je een verhaal leest waarin je jezelf ziet, gebeurt er iets bijzonders. Je kijkt even van buiten naar je eigen gedachten.
Daarom werken verhalen vaak zo sterk.
In mijn boek Dieren Vrienden heb ik 75 korte dierenverhalen geschreven waarin gevoelens zoals onzekerheid, aanpassen en twijfelen herkenbaar worden. Veel mensen zeggen dat ze zichzelf ineens terugzien in zo’n verhaal. Niet omdat het een uitleg is, maar omdat het laat zien wat er vanbinnen gebeurt.
Als je nieuwsgierig bent kun je het boek hier bekijken
Wat veel mensen pas later begrijpen over onzekerheid
Iedereen voelt zich weleens onzeker. Ook de mensen die dat niet laten zien. Dat je twijfelt, betekent niet dat je het niet kunt.
Het betekent vaak dat je brein ooit heeft geleerd om voorzichtig te zijn.
Wanneer je dat begint te zien, verandert er langzaam iets.
Je hoeft jezelf niet te veranderen.
Je mag jezelf gewoon beter leren begrijpen.
En dat is vaak het moment waarop mensen merken dat het stemmetje in hun hoofd langzaam zachter wordt.
Niet omdat het ineens verdwijnt, maar omdat jij het niet meer automatisch gelooft.